De beste wijnen uit Kartlië in Georgië

Kartlië is de wijnregio rond de hoofdstad Tbilisi en het historische hart van Georgië. Qua volume valt Kartlië in het niet bij het grote Kachetië, maar er gebeurt hier wel veel interessants. Wijnmakers herontdekken vergeten inheemse druiven, verwaarloosde wijngaarden krijgen een tweede leven, en nieuwkomers uit binnen- en buitenland brengen frisse ideeën mee.

Bekijk onze elf wijnen uit Kartlië

Kartlië is een regio van contrasten: van historische kastelen tot kleine familiekelders, en van verwaarloosde Sovjetwijngaarden tot zorgvuldig herstelde percelen met eeuwenoude druivenrassen. Voor wie Georgische wijn wil ontdekken buiten het bekende Kachetië, is Kartlië een van de spannendste regio's van het land.

Een koninkrijk met een lange geschiedenis

In de klassieke oudheid stond Kartlië bekend als het koninkrijk Iberië, wat je zou kunnen zien als de voorloper van het huidige Georgië. In de derde eeuw voor Christus maakte de toenmalige koning de stad Mtscheta, iets ten noorden van Tbilisi, tot zijn hoofdstad. Hij breidde zijn gebied gestaag uit. Steeds meer Georgische stammen sloten zich in de loop der tijd aan. Die eenwording zette door nadat Georgië in 337 christelijk werd.

In de zesde eeuw verhuisde de hoofdstad naar Tbilisi, dat daarna eeuwenlang werd bezet door Perzen, Arabieren en Turken. In 1122 heroverde koning David IV de stad. Hij maakte Tbilisi de hoofdstad van het verenigde rijk en sindsdien is Kartlië het politieke zwaartepunt van Georgië.

Bodem, klimaat en druiven

In de bodem van Kartlië zitten zeeschelpen en fossielen, overblijfselen van een oude zee. De ondergrond bestaat uit zandsteen, klei, leem en kalkhoudende lagen, met op veel plekken de typische roodbruine, kaneelkleurige bodems. Het klimaat is droger dan in Kachetië. Veel wijngaarden worden zonder irrigatie bewerkt.

In de Sovjettijd leverde Kartlië vooral druiven voor mousserende en lichte wijnen. Op kwaliteit werd niet gelet: de rijen stonden wijd uit elkaar voor tractoren. Het ging om zo veel mogelijk volume. Veel van de toenmalige wijngaarden werden na de val van de Muur verlaten. Een groeiende groep wijnboeren neemt sinds enkele jaren oude percelen over, snoeit de stokken streng terug en brengt de wijngaarden weer op orde.

De belangrijkste witte druiven zijn Chinuri en Goruli Mtsvane. Daarnaast is er hernieuwde aandacht voor blauwe rassen als Tavkveri en Shavkapito. Die waren lange tijd weinig gewaardeerd, maar vormen nu de basis voor opvallend goede wijnen. Sommige wijnmakers experimenteren ook met druiven uit West-Georgië. Kartlië telt twee beschermde herkomstbenamingen (appellaties): Bolnisi in het zuiden en Ateni in het noordwesten.

De regio is verdeeld in drie delen: Kvemo (‘Beneden’) Kartlië ten zuiden van Tbilisi, Mtscheta-Mtianeti ten noorden van de hoofdstad en Shida (‘Binnen’) Kartlië ten noordwesten ervan.

Kvemo Kartlië, het erfgoed van de Zwaben

Het belangrijkste gebied in Kvemo Kartlië is Bolnisi, bekend om zijn gele tufsteen, waarvan in Tbilisi veel monumentale gebouwen zijn opgetrokken. Hier vestigden zich in de negentiende eeuw Zwabische kolonisten, die de plaats Katharinenfeld noemden. Ze maakten er wijn van Europese en Georgische druiven, waaronder een mousserende wijn, en richtten in 1908 een coöperatie op.

Onder Stalin werden deze Duitsers gedeporteerd naar Siberië en Centraal-Azië. In 1944 kreeg de stad opnieuw de naam Bolnisi. Maar de sporen van het Duitse verleden zijn nog altijd te zien, en ook te proeven, in de lokale gerookte vleesspecialiteit.

De afgelopen jaren is het aantal kleine producenten in Bolnisi snel gegroeid, van twee in 2015 tot vijfentwintig in 2018. Het zijn vaak enthousiaste liefhebbers, die gebruikmaken van overheidssteun. De herkomstbenaming, erkend in 2019, omvat de stad en de omliggende dorpen.

De wijngaarden liggen aan beide oevers van de rivier Mashavera, op 500 tot 800 meter hoogte. In het westen is de bodem vulkanisch, in het oosten zijn er kalksteen en zandsteen, en dichter bij de rivier alluviale grond. Rkatsiteli, Chinuri en Goruli Mtsvane zijn de belangrijkste witte druiven, bij de blauwe domineert Saperavi. De beste wijnen hebben fijne, krijtachtige tannines en een uitgesproken mineraal karakter. Sommige wijnmakers hebben Duitse variëteiten aangeplant, omdat die er ook stonden in de tijd dat de Zwaben hier nog woonden.

Mtscheta-Mtianeti, een stille revolutie

In de brede vallei ten noordwesten van Tbilisi, langs de snelweg naar Gori, lagen ooit uitgestrekte collectieve wijngaarden. Een paar wijnboeren brengen oude percelen Chinuri en Tavkveri weer tot leven. De Chinuri uit deze streek is rijk, kruidig en expressief.

In het dorp Chardakhi zette vooral wijnmaker Iago Bitarishvili deze streek op de kaart. In de moeilijke jaren negentig ruilde zijn familie druiven tegen brandhout en vlees. Iago besloot zich toch op de wijngaard te richten en werkt sinds 1998 biologisch. In 2003 bottelde hij zijn eerste natuurwijn, en in 2005 werd zijn wijnhuis als eerste in Georgië biologisch gecertificeerd. Bitarishvili maakt al zijn wijnen in qvevri, vooral van Chinuri van zestig jaar oude stokken.

Shida Kartlië: van oude stokken tot Frans kasteel

Iets verderop ligt Okami, met glooiende hellingen die volgens kenners ideaal zijn voor stille wijnen. Hier staan vooral Chinuri, Goruli Mtsvane, Shavkapito en Tavkveri aangeplant. Het bekendste wijnhuis van de regio is Château Mukhrani. Dit landgoed was eeuwenlang in handen van een tak van de koninklijke familie Bagrationi. In 1875 reisde vorst Ivane Mukhranbatoni naar Bordeaux en besloot hij op zijn eigen landgoed vergelijkbare wijnen te maken. Hij plantte Georgische en Franse druiven, bouwde een moderne wijnmakerij en liet vanaf 1887 een kasteel in Franse stijl bouwen.

De wijnen werden geleverd aan het Russische keizerlijke hof en wonnen prijzen, onder meer in Parijs. Na zijn dood in 1895 raakte het landgoed in verval, en in de jaren negentig diende het zelfs als uitvalsbasis voor gewapende bendes. Investeerders hebben het kasteel en de wijnmakerij inmiddels volledig gerestaureerd. Mukhrani maakt nu moderne kwaliteitswijnen.

Ten zuiden van de Mtkvari, vlak bij de stad Gori (de geboorteplaats van Stalin), ligt de appellatie Ateni. De wijngaarden liggen op 620 tot 750 meter hoogte, en er staan vooral Chinuri en Goruli Mtsvane. Ateni is bekend om Atenuri, een van nature mousserende witte wijn. Van oudsher werd deze in qvevri gemaakt die werden afgesloten voordat de gisting klaar was. In de Sovjettijd werd de wijn in grote hoeveelheden en met minder zorg geproduceerd. In 2015 maakte geen enkel commercieel wijnhuis hem meer. Een paar kleine producenten proberen deze stijl nu nieuw leven in te blazen. We hebben momenteel elf wijnen uit Kartlië in ons assortiment. Je kunt al onze wijnen uit Kartlië hier bekijken.